جواب قسمت پایانی درس صفحه 53 درس 5 جامعه شناسی دوازدهم

معنای زندگی

رویکرد تفسیری

پژوهش کیفی

قوم‌نگاری

مشاهدۀ مشارکتی

مطالعۀ موردی

قواعد اجتماعی با سامان دادن به ارتباطات میان افراد، کنش‌های ما را برای یکدیگر قابل پیش‌بینی می‌کنند و با ایجاد نظم، امکان مشارکت مسالمت‌آمیز در زندگی اجتماعی را فراهم می‌آورند.

به چگونگی ارتباط و پیوند میان پدیده‌های اجتماعی مختلف، «ساختار اجتماعی» گفته می‌شود؛ این ساختارها در کنار هم کلِ هماهنگ و سازگاری به نام «نظام اجتماعی» را می‌سازند که به جامعه شکل می‌دهد.

رویکرد تبیینی برای شناخت نظم جامعه، به دنبال یافتن «هم‌تغییری» میان پدیده‌های اجتماعی (تغییر هم‌زمان دو پدیده) است تا بتواند با استفاده از روش‌های کمّی و آماری، روابط میان آن‌ها را مطالعه، پیش‌بینی و کنترل کند.

اگر نظم اجتماعی را دقیقاً مانند نظم طبیعت جبری و مکانیکی بدانیم، اراده، آگاهی و خلاقیت انسان نادیده گرفته می‌شود و افراد به جای خالقِ جامعه بودن، به مهره‌های بی‌اراده‌ی ساختارها تقلیل می‌یابند.

در این درس آموختیم که پدیده‌های اجتماعی برخلاف پدیده‌های طبیعی، دارای «معنا» هستند و برای فهم درست زندگی اجتماعی، باید به معنای نهفته در کنش‌های انسان‌ها پی برد.

با «جامعه‌شناسی تفسیری» آشنا شدیم و فهمیدیم این رویکرد به جای تکیه بر آمار و روش‌های کمّی، تلاش می‌کند با نگاه از درون، دنیای ذهنی و فرهنگی افراد را درک کند.

دانستیم که کنشگران انسانی موجوداتی منفعل و تابعِ بی‌اراده ساختارها نیستند؛ بلکه با آگاهی و اراده دست به عمل می‌زنند و با کنش‌هایشان به زندگی و جهان اطراف خود معنا می‌بخشند.

یاد گرفتیم که پژوهشگران در رویکرد تفسیری برای رسیدن به عمق پدیده‌های اجتماعی و کشف معانی پنهان آن‌ها، از «روش‌های تحقیق کیفی» مانند مشاهده مشارکتی، مطالعه موردی و قوم‌نگاری (مردم‌نگاری) استفاده می‌کنند.