1 کدام یک از ترکیب ها و واژه های مشخّص شده، مفهوم مجازی دارند؟ دلایل خود را بنویسید.
الف ناله «مرغ اسیر» این همه بهر وطن است مسلک «مرغ گرفتار» قفس، همچو من است
ب بدین شکسته «بیت الحزن» که می آرد نشان یوسف دل از چهِ زنخدانش حافظ
پ در «بیت الاحزان» درآمد و نالید؛ چنانچه هر پرنده بر بالای سر یعقوب بود، بنالید.
قصص الانبیا
در قسمتهای الف و ب، ترکیبهای مشخص شده دارای مفهوم مجازی هستند. در قسمت الف، عبارتهای مرغ اسیر و مرغ گرفتار قفس در معنای مجازی و استعاری به کار رفتهاند و مقصود از آنها شاعر اسیر یا هر انسان آزادیخواهِ در بند است. در قسمت ب نیز ترکیب بیتالحزن در مفهوم مجازیِ جایگاه غم و اندوه و قلبِ پردردِ شاعر در دوری از وطن به کار رفته است. اما در قسمت پ، ترکیب بیتالاحزان در معنای حقیقی خود استفاده شده و به همان کلبه و مکان واقعی گریه و اندوه حضرت یعقوب اشاره دارد.
2 با توجه به بیت های زیر، به پرسش ها پاسخ دهید.
*با آنکه جیب و جام من از از مال و می تهی است ما را فراغتی است که جمشید جم نداشت
* در دفتر زمانه فتد نامش از قلم هر ملتی که مردم صاحب قلم نداشت
الف درباره تلمیح به کار رفته در بیت اول توضیح دهید.
ب مصراع های مشخص شده را با توجه به آرایه « کنایه » بررسی کنید.
الف در این بیت، شاعر به داستان جمشید، پادشاه اسطورهای ایران باستان تلمیح دارد که نماد شکوه، ثروت فراوان و دارنده جام جهانبین بوده است. شاعر بیان میکند که با وجود فقر و تنگدستی، آرامش و آسایشی دارد که حتی جمشید با آن همه ثروت و قدرت از آن بیبهره بوده است.
ب در مصراع مشخص شده از بیت اول، عبارت جیب از مال تهی بودن، کنایه از فقر و بیپولی است و عبارت جام از می تهی بودن کنایه از محرومیت از شادیها و لذتهای مادی است. همچنین در مصراع مشخص شده از بیت دوم، عبارت از قلم افتادن نام، کنایه از فراموش شدن، نادیده گرفته شدن و از بین رفتنِ یاد و نام در تاریخ است.