1 شعر «آزادی»، نمونه ای از اشعار وطنی عارف قزوینی است که به سلطه بیگانگاه و بیدادگری محمدعلی شاه اشاره دارد؛ با توجه به این نکته معنی و مفهوم بیت های زیر را بنویسید.
*آن کسی را که در این ملک سلیمان کردیم ملت امروز یقین کرد که او اهرمن است
* خانه ای کاو شود از دست اجانب آباد ز اشک ویران کنش آن خانه که بیت الحَزَن است
مفهوم بیت اول این است که پادشاهی که مردم او را به قدرت و جایگاه رساندند، اکنون برای ملت ثابت شده که مانند شیطان، ظالم و ستمگر است.
مفهوم بیت دوم نیز این است که کشوری که بخواهد با کمک و تسلط بیگانگان آباد شود، بهتر است با اشک چشم ویران گردد، زیرا چنین کشوری در نهایت جایگاه درد و اندوه خواهد بود.
2 در متن درس، مقصود از موارد زیر چیست؟
الف رفیقی که به طَرف چمن است
ب مردم صاحب قلم
الف مقصود از رفیقی که به طرف چمن است، افراد بیدرد و مرفه جامعه هستند که نسبت به مشکلات و گرفتاریهای کشور هیچ توجهی ندارند.
ب منظور از مردم صاحب قلم نیز نویسندگان، شاعران و روشنفکرانی هستند که با افکار و نوشتههای خود به بیداری و آگاهی جامعه کمک میکنند.
3 به غزل هایی که محتوای آنها بیشتر مسائل سیاسی و اجتماعی است، غزل اجتماعی می گویند؛ در عصر مشروطه با توجه به دگرگونی های سیاسی و اجتماعی، این نوع غزل، رواج یافت؛ در سروده های شاعرانی چون محمد تقی بهار، عارف قزوینی و فرخی یزدی می توان نمونه های آن را یافت.
*از این دیدگاه متن درس را تحلیل و بررسی کنید.
اشعار عارف قزوینی و فرخی یزدی در این درس، نمونههای روشنی از غزل اجتماعی هستند. در این اشعار، شاعران به جای پرداختن به مضامین عاشقانه و فردی، دغدغههای سیاسی و اجتماعی زمان خود مانند مبارزه با استبداد، آزادیخواهی، بیگانهستیزی و عدالتطلبی را بازتاب دادهاند.
4 فرخی یزدی، در بیت آخر، خود را با کدام ویژگی معرفی می کند؟
فرخی یزدی در بیت پایانی، خود را با ویژگی پایداری، استقامت و ثابتقدم بودن در مسیر مبارزه برای عدالتخواهی معرفی میکند.
5 با توجه به ادبیات پایداری، مضمون مشترک ابیات زیر را بنویسید.
* جامه ای کاو نشود غرق به خون بهر وطن بِدَر آن جامه که ننگ تن و کم از کفن است
عارف قزوینی
* فرخی ز جان و دل می کند در این محفل دل نثار استقلال، جان فدای آزادی
فرخی یزدی
مضمون مشترک در هر دو بیت، تاکید بر لزوم فداکاری، جانفشانی و گذشتن از جان در راه دفاع از میهن، استقلال و آزادی کشور است.