1 با توجه به متن درس، هر یک از پرندگان زیر، نماد چه کسانی هستند؟
بلبل (.............................................)
باز (.............................................)
بلبل: نماد انسانهای عاشق و شیفتۀ زیباییهای ظاهری و مادی (تعلقات دنیوی).
باز: نماد انسانهای جاهطلب و قدرتطلب که همواره به دنبال تقرب به پادشاهان و رسیدن به مقام هستند.
2 «وجه شبه» را در بیت زیر، مشخص کنید؛ توضیح دهید شاعر برای بیان وجه شبه، از کدام آرایه های ادبی دیگر بهره گرفته است؟
عاشق آن باشد که چون آتش بُوَد گرم رو، سوزنده و سرکش بُوَد
وجه شبه: ویژگیهای «گرمرو بودن»، «سوزنده بودن» و «سرکش بودن» (بیقراری و اشتیاق).
آرایههای مصراع دوم:
کنایه: واژۀ «گرمرو» کنایه از انسان مشتاق، کوشا، پویا و به شتاب رونده در مسیر عشق است.
مراعات نظیر (تناسب): ارتباط معنایی روشنی بین واژههای «گرم»، «سوزنده» و «سرکش» وجود دارد.
3 درباره تلمیح به کار رفته در بیت زیر توضیح دهید.
طاووس باغ قدسم، نی بوم این خرابه آن جاست جلوه گاهم، این جا چه کار دارم؟
سلمان ساوجی
تلمیح: این بیت به داستان رانده شدن حضرت آدم از بهشت اشاره دارد. بر اساس روایات، شیطان با کمک و راهنمایی طاووس توانست به درون بهشت (خُلد) راه پیدا کند و باعث فریب انسان شود. مقصود شاعر این است که دل انسان مانند بهشت پاک است و باید آن را از فریبِ هوای نفس (شیطان) و طمع و تکبر (طاووس) خالی نگه داشت.