جواب معنی شعر صفحه 28 درس 3 فارسی یازدهم

هنگام غروب، خورشید با حالت خستگی و ناتوانی (مانند کسی که سینه‌خیز می‌رود) در پشت کوه‌ها پنهان می‌شد.

نور زرد و سرخ‌رنگ غروب (مانند گرد زعفران)، بر روی نیزه‌ها و سربازان نیزه‌دار می‌تابید.

در میدان جنگ، از هر طرف بدن سنگین اسب‌های تیرخورده بر روی سوارکارانشان می‌افتاد.

سوارکاران زخمی و نیمه‌جان، در زیر بدن اسب‌های خود (باره) از شدت درد ناله می‌کردند.

روشنایی روز کم‌کم از بین می‌رفت و تاریکی شب همه‌جا را فرا می‌گرفت.

در آن شب تاریک، شکوه و عظمت پادشاهی خوارزمشاهیان نیز در حال نابودی و افول بود.

جلال‌الدین خوارزمشاه در سرخیِ خونینِ غروب آفتاب، سرزمین کهن ایران را غرق در خون و نابودی دید.

او در آن میدان جنگ که مانند دریای خون بود و در چهره‌ی خورشیدِ در حال غروب، پایان کار و نابودی حکومت خود را مشاهده کرد.

هیچ‌کس نفهمید که در آن لحظه به چه چیزی فکر کرد که چشمانش پر از اشکِ خونین (گریه‌ی شدید ناشی از غم) شد.

هنگامی که جلال‌الدین مانند آتش به جان سپاه دشمن (مغولان) افتاد، خشم و حمله‌ی او حتی از آتش هم سوزان‌تر و نابودکننده‌تر بود.

در آن میدان نبرد که تیرها مانند باران می‌باریدند و شمشیرهای فولادی می‌درخشیدند، آن شب تاریک مانند روز قیامت هولناک بود و او در میان این معرکه می‌جنگید.

جلال‌الدین در آن بیابان تاریک و پر از خون، به دنبال چنگیزخان مغول می‌گشت تا او را بکشد.

او با آن شمشیر تیز و نابودکننده‌ی خود، در میان لشکر انبوه دشمن، وظیفه‌ی عزرائیل و مرگ را انجام می‌داد (دشمنان را پیاپی می‌کشت).

اما هر چه از سربازان دشمن می‌کشت (مانند ریختن برگ درخت در پاییز)، تعداد بیشتری به جای آن‌ها اضافه می‌شدند (لشکر دشمن تمام‌نشدنی بود).

تصویر ستاره‌های فراوان آسمان در میان امواج آبِ رودخانه می‌لرزید؛ گویی ستاره‌ها در حال انجام رقص مرگ بودند.

امواج بزرگ و سنگینِ رودخانه‌ی سِند، مانند کوه‌هایی پی‌درپی روی هم می‌غلتیدند و خروشان بودند.

رودخانه‌ی سند با حالتی پرخروش، عمیق، بسیار پهناور و کف‌آلود، تاریکی شب را می‌شکافت و به مسیر خود ادامه می‌داد.

دیدن این رودخانه‌ی خروشان (که مانند سدی در برابر پیشروی او بود)، مثل هزاران خنجر و نیش بر چشم و جان پادشاه (جلال‌الدین) فرو می‌رفت.

از چهره‌ی جلال‌الدین اشک می‌ریخت؛ زیرا تمام پایه‌های زندگی و حکومت خود را نابودشده و بر باد رفته می‌دید.

او با نگاه کردن به امواج لرزان و جیوه‌ای‌رنگِ رودخانه، نقشه و فکر جدیدی برای آینده در سر می‌پروراند.

با خود می‌گفت: از آن طرف رودخانه (کشور هند) سوارکارانی جنگاور و تیرانداز به کمک خواهم گرفت.

تا این دشمنان دیوصفت (مغولان) را به سختی نابود کنم و با قدرت شمشیرم سرزمین و خان و مانشان را به آتش بکشم.

شبِ سختی فرا رسید که پادشاه مجبور بود برای نجات کشور، همسر و فرزندان خود را فدا کند (اشاره به غرق کردن خانواده‌اش در رود سند برای نیفتادن به دست مغول‌ها).

در برابر دشمنان ایستادگی کرد و جنگید تا کشور را از دست این شیاطین (مغول‌ها) نجات دهد.

او با لشکر کوچک خود، یک شبانه‌روز دلاورانه جنگید و سرهای زیادی را از تن جدا کرد و کلاه‌خودهای فراوانی را بر زمین انداخت.

هنگامی که سربازان دشمن او را کاملاً محاصره کردند، اسبِ تندروِ خود را مانند یک کشتی به داخل رودخانه‌ی خروشان انداخت.

وقتی که پس از آن جنگ سخت، به راحتی از آن رودخانه‌ی عمیق و بی‌انتها عبور کرد و نجات یافت...

چنگیزخان مغول (با دیدن این حد از دلاوری و شجاعت او) به فرزندان و یارانش گفت: «اگر کسی فرزندی می‌خواهد، فرزند باید این‌گونه شجاع و بی‌باک باشد!».

برای حفظ و دفاع از هر وجب از خاک این سرزمین (ایران)، انسان‌های بزرگ و جان‌های بسیاری فدا شده‌اند.

تنها خدا می‌داند که از روی عشق به وطن (مستی)، چه پادشاهان، سرداران و افسران بزرگی جان خود را فدای این خاک کرده‌اند.