شاه کلید نکات
شاه کلید سوال
دلایل استفاده از مصالح رسی در هسته سدهای خاکی چیست؟
رسها از نظر زمینشناسی مهندسی، مصالحی با نفوذپذیری بسیار کم (نفوذناپذیر) هستند. هسته رسی در مرکز سد خاکی، نقش یک «دیوار آببند» یا سد دفاعی اصلی را بازی میکند. دلیل استفاده از آن، جلوگیری از نشت و عبور آب مخزن از درون بدنه سد است. اگر بدنه سد فقط از خاکهای نفوذپذیر ساخته میشد، آب به راحتی از آن عبور میکرد و با شستن ذرات خاک، باعث فرسایش درونی (پدیده رگاب) و در نهایت شکست و تخریب کامل سد میشد.
کاربرد مصالح درشت دانه به عنوان لایه زهکش در سدهای خاکی چیست؟
مصالح درشتدانه (مانند شن و قلوهسنگ) برخلاف رسها، فضاهای خالی بزرگتری دارند و نفوذپذیری آنها بسیار بالاست. حتی با وجود هسته رسی، باز هم ممکن است مقدار بسیار کمی آب به بخشهای پاییندست بدنه سد نفوذ کند. کاربرد لایه زهکش این است که این آبهای نشتی را به سرعت به خود جذب کرده و به بیرون از بدنه سد هدایت (تخلیه) کند.
همانطور که در مبحث پایداری دامنهها با هم بررسی کردیم، اگر این آب در بدنه سد باقی بماند، باعث افزایش فشار آب منفذی، خمیری شدن و کاهش مقاومت خاک میشود و خطر لغزش شیب سد را به شدت بالا میبرد. پس لایه زهکش درشتدانه، با هدایت ایمنِ آب، پایداری سد را تضمین میکند.
1736019749.png)
