جواب فعالیت تکمیلی صفحه 47 درس 3 زمین شناسی (منابع آب و خاک)

پوکه معدنی یک سنگ آذرین بیرونی است که هنگام تشکیل، گازهای محبوس در ماگما از آن خارج شده و حفره‌های بسیار زیادی را ایجاد کرده‌اند.

علت عایق بودن: این سنگ دارای تخلخل بسیار زیاد است. این حفره‌های بی‌شمار پر از «هوا» هستند. از آنجایی که هوای محبوس در فضاهای بسته، رسانای بسیار ضعیفی برای گرما و صدا است، پوکه معدنی به یک عایق حرارتی و صوتی فوق‌العاده تبدیل می‌شود.

مزیت جانبی: به دلیل همین فضاهای خالی زیاد، چگالی آن بسیار پایین است (سبک‌وزن است) که باعث کاهش وزن نهایی ساختمان و مقاومت بیشتر در برابر زلزله می‌شود.

با نگاه دقیق به این تصویر، متوجه می‌شویم که ذرات سنگی (قطعات خاکستری) درشت هستند و فضاهای خالی قهوه‌ای‌رنگ بین آن‌ها به خوبی دیده می‌شود:

تخلخل: فضاهای خالی (منافذ) بین قطعات سنگی کاملاً مشهود است، بنابراین سنگ دارای تخلخل بالا است. این یعنی فضای کافی برای ذخیره کردن حجم زیادی از نفت وجود دارد.

نفوذپذیری: اگر دقت کنی، می‌بینی که فضاهای خالی قهوه‌ای‌رنگ به یکدیگر راه دارند و مسیرهای پیوسته‌ای را ایجاد کرده‌اند. بنابراین، سنگ دارای نفوذپذیری بسیار خوب است. این ویژگی اجازه می‌دهد نفت به راحتی در داخل سنگ حرکت کند و به سمت چاه استخراج جریان یابد.

اگر این فضاهای خالی قهوه‌ای‌رنگ توسط سیمان آهکی پر شود، فاجعه‌ای برای مخزن نفت رخ می‌دهد:

کاهش تخلخل: سیمان جایگزین فضای خالی می‌شود که نفت در آن قرار داشت. در نتیجه، گنجایش یا «ظرفیت ذخیره» نفت در مخزن به شدت کم می‌شود.

کاهش نفوذپذیری: سیمان مسیرهای ارتباطی بین منافذ را مسدود می‌کند. این یعنی حتی اگر نفتی در سنگ باقی مانده باشد، دیگر نمی‌تواند حرکت کند و به چاه برسد.

اثر بر کمیت: کمیت و ارزش اقتصادی مخزن به شدت افت می‌کند. استخراج نفت از چنین سنگی بسیار دشوار، هزینه‌بر و گاهی غیرممکن می‌شود.