دانلود اپلیکیشن
1 مفاهیم دو ردیف زیر را که به هم مرتبط هستند، مشخص کنید و با آنها قضیۀ موجبه یا سالبه بسازید. سپس، رابطۀ میان موضوع و محمول را از حیث وجوب، امکان و امتناع مشخص کنید.
- مثلث، مربع، پیراهن حسن، عدد سه
- چهار ضلع، سه ضلع، آبی، زوج
1
مفاهیم «مثلث» و «سه ضلع»:
قضیه موجبه: «مثلث سه ضلعی است.»
رابطه: وجوب (زیرا سه ضلعی بودن ذاتی مثلث است و برای آن ضرورت دارد).
مفاهیم «مربع» و «چهار ضلع»:
قضیه موجبه: «مربع چهار ضلعی است.»
رابطه: وجوب (زیرا چهار ضلعی بودن ذاتی مربع است و برای آن ضرورت دارد).
مفاهیم «پیراهن حسن» و «آبی»:
قضیه موجبه: «پیراهن حسن آبی است.»
رابطه: امکان (زیرا آبی بودن برای پیراهن ضرورت ندارد و یک حالت امکانی است).
مفاهیم «عدد سه» و «زوج»:
قضیه سالبه: «عدد سه زوج نیست.» (یا اگر قضیه موجبه بسازیم: عدد سه زوج است).
رابطه: امتناع (زیرا برقراری ارتباط میان عدد سه و زوج بودن، ذاتاً محال و غیرممکن است).
2 آیا موجودات عالم را می توان به واجب و ممکن تقسیم کرد؟ کدام تقسیم دیگری را برای موجودات عالم مناسب می‌دانید؟
2 بله، می‌توان موجودات عالم را به واجب‌الوجود (خداوند) و ممکن‌الوجود (سایر مخلوقات) تقسیم کرد. بر اساس بیان ابن‌سینا، تقسیم مناسب و دقیق‌تری که می‌توان برای موجودات عالم به کار برد، تقسیم موجودات به «واجب‌الوجود بالذات» و «واجب‌الوجود بالغیر» است. زیرا تمام موجودات این جهان که ذاتاً ممکن‌الوجود هستند، به واسطه علتشان ضرورت و وجوب یافته و از حالت امکانی خارج شده‌اند؛ بنابراین در حال حاضر که موجودند، «واجب‌الوجود بالغیر» محسوب می‌شوند.
3 چند حالت از حالت های زیر صحیح است؟
اگر مفهومی را در نظر بگیریم امّا مصداق آن را در جهان نیابیم، ممکن است به این خاطر باشد که:
الف این مفهوم ذاتا نمی تواند موجود شود.
ب این مفهوم هنوز از حالت امکانی خارج نشده باشد.
ج علتی که بتواند آن را به وجود بیاورد، موجود نشده است.
3
هر سه حالت (الف، ب، ج) صحیح است.
حالت (الف) مربوط به مفاهیم ممتنع‌الوجود (مانند مربع پنج‌ضلعی یا دیو) است که رابطه ذاتی آنها با وجود امتناعی است و هرگز نمی‌توانند در جهان خارج موجود شوند.
حالت‌های (ب) و (ج) مربوط به مفاهیم ممکن‌الوجود (مانند دریای جیوه) هستند. این امور ذاتاً قابلیت موجود شدن را دارند، اما چون هنوز علتِ وجودبخشِ آنها فراهم نشده است تا آنها را از حالت تساوی و امکان خارج کند، در جهان خارج مصداقی ندارند.
1736019749.png)
