الف در سه قضیۀ هندسی زیر، رابطۀ کدام موضوع با محمول خود واجب، کدام ممکن و کدام ممتنع است؟
1- مجموع دو ضلع مثلث، بزرگ تر از ضلع سوم است.
2- ارتفاع و میانه در مثلث یکی است.
3- مجموع زوایای مثلث برابر با سه قائمه است.
الف
۱. رابطه وجوبی (واجب): بزرگتر بودن مجموع دو ضلع مثلث از ضلع سوم، قانون و ویژگی قطعی هر مثلثی است و برای آن ضرورت دارد.
۲. رابطه امکانی (ممکن): یکی بودن ارتفاع و میانه، فقط در شرایط خاص و در برخی مثلثها (مانند مثلث متساویالساقین) رخ میدهد؛ بنابراین، این حالت برای ذات مثلث یک امر ممکن است که میتواند باشد یا نباشد.
۳. رابطه امتناعی (ممتنع): مجموع زوایای داخلی مثلث همواره ۱۸۰ درجه (معادل دو زاویه قائمه) است و محال و غیرممکن است که برابر با سه زاویه قائمه (۲۷۰ درجه) باشد.
ب شما نیز برای هر یک از روابط سه گانه چند مثال ذکر کنید:
رابطۀ وجوبی: ..........................................................................
رابطۀ امکانی: ..........................................................................
رابطۀ امتناعی: ..........................................................................
ب
رابطه وجوبی: «مربع، شکلی چهار ضلعی است.» (زیرا چهار ضلعی بودن، ذاتیِ مربع است و برای آن ضرورت دارد).
رابطه امکانی: «هوا امروز ابری است.» یا «دیوار کلاس سفید است.» (زیرا ابری بودن برای هوا یا سفید بودن برای دیوار ضروری نیست و موضوع میتواند محمول را نپذیرد).
رابطه امتناعی: «مربع، پنجضلعی است.» یا «عدد سه، زوج است.» (زیرا برقراری ارتباط میان این موضوع و محمولها ذاتاً محال و غیرممکن است).