جواب خود را بیازمایید صفحه 85 درس 5 زمین شناسی (زمین شناسی و سلامت)

۱ فلورسیس دندانی و تغییر شکل استخوان (معمای عنصر فلوئور)

علت: بی‌هنجاری مثبت (وجود بیش از حد) عنصر فلوئور (F).

اگر فلوئور آب آشامیدنی از حد مجاز بیشتر باشد، باعث تخریب مینای دندان و ایجاد لکه‌های تیره می‌شود که به آن فلورسیس دندانی می‌گویند. همچنین تاکید می‌کند که اگر مصرف فلوراید به چند برابر حد مجاز برسد، باعث تغییر شکل استخوان‌ها خواهد شد.

۲ بزرگ شدن قلب (معمای کشان و عنصر سلنیم)

علت: کمبود عنصر سلنیم .(Se)

«بیماری کشان» (که اولین بار در چین شناسایی شد) به دلیل فقر سلنیم در خاک و مواد غذایی منطقه ایجاد می‌شود و یکی از نشانه‌های اصلی آن، اختلال در عملکرد و بزرگ شدن قلب است.

۳ کوتاهی قد (معمای عنصر روی)

علت: کمبود عنصر روی  .(Zn)

خاک برخی مناطق دارای فقر عنصر روی است و محصولات کشاورزی آنجا نیز این کمبود را دارند. یکی از عوارض اصلی کمبود روی در بدن انسان، کوتاهی قد (در کنار اختلال سیستم ایمنی و کم‌اشتهایی) است.

۴ آسیب مغزی (معمای جیوه و سرب)

تأثیرات مخرب متیل‌جیوه بر سیستم عصبی و تولد نوزادان ناقص باعث بیماری میناماتا می شود. از جیوه و سرب عناصر خطرناکی هستند که توسط آتشفشان‌ها خارج می‌شوند.

تکمیل علمی: مسمومیت با فلزات سنگین مانند جیوه  (Hg) و سرب (Pb) مستقیماً به سیستم عصبی مرکزی حمله کرده و باعث آسیب‌های شدید مغزی (کاهش ضریب هوشی، اختلالات حرکتی و حافظه) می‌شوند.

۵ بیماری شش‌ها (معمای آرسنیک و رادون)

آرسنیک و رادون جزو گازها و عناصر خطرناک خروجی از آتشفشان‌ها می باشند.

تکمیل علمی: گاز رادون (Rn) که قبلاً در بحث گرانیت‌ها هم به آن اشاره کردیم) پس از استنشاق، به مجاری تنفسی آسیب زده و دومین عامل اصلی سرطان و بیماری‌های ریوی (شش‌ها) پس از سیگار است. همچنین استنشاق گرد و غبار حاوی آرسنیک (As) نیز به شدت به بافت ریه آسیب می‌رساند.

۶ شاخی شدن پوست (معمای آرسنیک)

اتفاق تلخ مسمومیت مردم هند و بنگلادش به دلیل مصرف آب و برنج آلوده به آرسنیک بوجود آمد.

تکمیل علمی: یکی از بارزترین نشانه‌های بالینی مسمومیت مزمن با آرسنیک (As) (آرسنیکوزیس)، تغییرات پوستی است که شامل تیره شدن پوست (هایپرپیگمانتاسیون) و ضخیم و خشن شدن کف دست و پا (کراتوزیس یا شاخی شدن پوست) می‌شود.

۷ سنگ کلیه (معمای کلسیم و آب سخت)

سنگ‌های آهکی سرشار از کلسیم کربنات هستند و آب‌های زیرزمینی این مناطق مقادیر زیادی کلسیم محلول دارند (آب سخت). مصرف مداوم آبی که املاح کلسیم  (Ca) آن بیش از حد نیاز بدن باشد، یکی از عوامل اصلی تشکیل سنگ کلیه است.

8 تغییر شکل استخوان (روی دیگر سکه‌ی فلوئور)

علت: بی‌هنجاری مثبت شدید و مصرف بیش از حد مجاز عنصر فلوئور (Fe) (یا همان فلوراید).

هنگامی که مصرف فلوراید افزایش یافته و به چند برابر حد مجاز برسد، تغییر شکل استخوان ایجاد می‌شود.

تکمیل علمی: عنصر فلوئور میل ترکیبی بالایی با کلسیم دارد. در مقادیر کم، به استخوان‌ها و دندان‌ها استحکام می‌بخشد، اما اگر مقدار آن در آب آشامیدنی بسیار بالا باشد، به جای تقویت، باعث بیماری دردناکی به نام «فلورسیس استخوانی» (Skeletal fluorosis) می‌شود. در این حالت، استخوان‌ها بیش از حد متراکم اما در عین حال شکننده می‌شوند، مفاصل خشک شده و استخوان‌های بدن (به ویژه در ناحیه ستون فقرات و پاها) تغییر شکل می‌دهند.