جواب جمع آوری اطلاعات صفحه 82 درس 5 زمین شناسی (زمین شناسی و سلامت)

توزیع عناصر در زمین و ترکیب سنگ‌ها در مناطق مختلف، متفاوت است و این تفاوت می‌تواند با شیوع برخی بیماری‌ها ارتباط داشته باشد. زمین‌شناسی پزشکی به ما یادآوری می‌کند که سنگ‌ها فقط مصالح ساختمانی یا کوه‌های بی‌جان نیستند؛ آن‌ها می‌توانند بی‌سروصدا روی هوایی که نفس می‌کشیم (مثل گاز رادون از گرانیت) و آبی که می‌نوشیم (مثل سختی آب و آلودگی در سنگ آهک) تأثیر مستقیم بگذارند.

۱ تأثیر منفی احتمالی سنگ گرانیت (Granite)

گرانیت یک سنگ آذرین درونی است که زیبایی و استحکام بالایی دارد، اما از دیدگاه زمین‌شناسی پزشکی یک ویژگی پنهان دارد:

گاز رادون (Radon Gas): سنگ‌های گرانیت معمولاً دارای مقادیر بسیار ناچیزی از عناصر رادیواکتیو طبیعی مانند اورانیوم (U) و رادیوم (Ra) هستند. با گذشت زمان، این عناصر دچار واپاشی شده و گازی بی‌رنگ و بی‌بو به نام رادون تولید می‌کنند.

خطر برای سلامت: اگر خانه‌ها روی بستر گرانیتی ساخته شوند یا در محیط‌های بسته از گرانیت به مقدار زیاد استفاده شود و تهویه مناسبی وجود نداشته باشد، گاز رادون در محیط تجمع پیدا می‌کند. استنشاق طولانی‌مدت گاز رادون، پس از استعمال دخانیات، دومین عامل اصلی ابتلا به سرطان ریه در جهان شناخته می‌شود.

2 تأثیر منفی احتمالی سنگ آهک (Limestone)

سنگ آهک یک سنگ رسوبی است که عمدتاً از کلسیم کربنات (CaCO₃) تشکیل شده است. تأثیرات آن بر سلامت انسان بیشتر از طریق «آب» اتفاق می‌افتد:

سختی آب و سنگ کلیه: آبی که از میان لایه‌های سنگ آهک عبور می‌کند، مقادیر زیادی کلسیم و منیزیم را در خود حل می‌کند و به اصطلاح تبدیل به «آب سخت» می‌شود. مصرف مداوم و طولانی‌مدت آبِ بسیار سخت، در صورت عدم مصرف مایعات کافی، می‌تواند در افراد مستعد، خطر تشکیل سنگ کلیه را افزایش دهد.

آلودگی سریع آب‌های زیرزمینی (تخلخل بالا): سنگ‌های آهکی به دلیل داشتن درز و شکاف و حفرات انحلالی (پدیده‌های کارستی)، بسیار نفوذپذیرند. این یعنی اگر در سطح زمین آلاینده‌هایی مثل کودهای شیمیایی (نیترات‌ها) یا فاضلاب رها شوند، این مواد بدون فیلتر شدنِ کافی به سرعت وارد سفره‌های آب زیرزمینیِ آهکی می‌شوند. مصرف این آبِ آلوده به نیترات، می‌تواند باعث بیماری خطرناکی به نام «سندرم نوزاد کبود» (Blue Baby Syndrome) در شیرخواران شود، زیرا نیترات مانع از اکسیژن‌رسانی صحیح در خون نوزاد می‌شود.