جواب جمع آوری اطلاعات صفحه 85 درس 5 زمین شناسی (زمین شناسی و سلامت)

مسمومیت با جیوه (متیل‌جیوه) اولین بار در شهر میناماتای ژاپن باعث تولد کودکان ناقص و بیماری‌های شدید شد. اما چرا رقص گربه‌ها؟

ماجرای واقعی: پیش از آنکه علائم بیماری در انسان‌ها به شکل گسترده بروز کند، مردم محلی متوجه رفتار بسیار عجیب گربه‌های شهر شدند. گربه‌ها که غذای اصلی‌شان ماهی‌های خلیج میناماتا بود، ناگهان دچار تشنج می‌شدند، تعادلشان را از دست می‌دادند، به شکل غیرقابل کنترلی به هوا می‌پریدند و دور خود می‌چرخیدند (انگار که در حال یک رقص دیوانه‌وار هستند) و در نهایت بسیاری از آن‌ها خود را به داخل دریا می‌انداختند.

دلیل علمی (برای ارائه‌ی تو): جیوه (Hg) مستقیماً بر سیستم عصبی مرکزی و مغز تأثیر مخرب می‌گذارد. گربه‌ها به عنوان یک «نشانگر زیستی» (Bioindicator) خیلی زودتر از انسان‌ها هشدار دادند که زنجیره‌ی غذایی (ماهی‌ها) به دلیل پساب کارخانه‌ی پتروشیمیِ محلی، به شدت آلوده به جیوه شده است.

ملقمه کردن یکی از شیوه‌های استحصال طلا است که منجر به آلودگی گسترده‌ی جیوه می‌شود. اما این فرایند دقیقاً چیست و چه بر سر طبیعت می‌آورد؟

مکانیسم عمل: معدن‌چیان (به‌ویژه در معادن کوچک و سنتی) برای جدا کردن ذرات ریز طلا (Au) از خاک و سنگ، به آن جیوه‌ی مایع اضافه می‌کنند. جیوه مثل آهن‌ربا طلا را به خود جذب کرده و آلیاژی به نام «ملقمه» می‌سازد.

نقطه‌ی بحران: حالا برای اینکه طلای خالص را از جیوه جدا کنند، این ملقمه را روی آتش حرارت می‌دهند!

اثرات ویرانگر بر محیط زیست:

1 آلودگی هوا و ریه‌ها:

با حرارت دادن، جیوه بخار شده و مستقیماً وارد ریه‌ی معدن‌چیان و هوای منطقه می‌شود.

2 ورود به آب و خاک:

بخار جیوه سرد شده و با بارش باران به خاک و رودخانه‌ها برمی‌گردد.

3 تولید متیل‌جیوه:

وقتی جیوه وارد آب می‌شود، باکتری‌ها آن را به فرمول بسیار سمی‌ترِ «متیل‌جیوه» تبدیل می‌کنند. این ماده وارد بدن آبزیان شده و دقیقاً چرخه‌ای شبیه به فاجعه‌ی میناماتا را در محیط زیست رقم می‌زند.