دانلود اپلیکیشن
1 از متن درس، با توجّه به رابطۀ معنایی «تناسب» واژه های مناسب انتخاب کنید و در جاهای خالی قرار دهید.
خَیلتاش ، .................. ، ....................
رُقعت ، .................. ، ....................
خیلتاش، سوار، حشم
رقعت، نامه، دوات (یا قلم)
2 معادل معنایی فعل های زیر را از متن درس بیابید و بنویسید.
فرمان داد ( ................. )
سوار اسب شد ( ................. )
اجازۀ حضور داده شود ( ................. )
فرمان داد (مثال داد)
سوار اسب شد (برنشست)
اجازۀ حضور داده شود (بار داده اید)
3 كاربرد معنایی واژه «محجوب» را در عبارت های زیر بررسی کنید.
الف محجوب گشت از مردمان، مگر از اطبّا و ... :
ب مردی محجوب بود و دیده و دلش از گناه به دور :
الف محجوب گشت از مردمان، مگر از اطبّا و... . : به معنای پنهان شده، دور از چشم مردم و کسی است که اجازه ملاقات و حضور به دیگران نمی دهد
ب مردی محجوب بود و دیده و دلش از گناه به دور : به معنای انسان باحیا، شرمگین، با آزرم و نجیب است.
4 به دو جمله زیر و تفاوت آنها توجّه كنید:
الف) مریم كتاب می خوانَد.
ب) كتاب خوانده می شود.
فعل جمله «الف» به «نهاد» و فعل جمله «ب» به نهادی كه قبلاً مفعول بوده است، نسبت داده شده است. فعل جمله «الف» را «معلوم» وفعل جمله دوم را «مجهول» می نامیم.
با دقّت در جدول زیر با ساخت و شیوه مجهول كردن جمله معلوم آشنا می شویم:
همان طور که می بینید در مجهول ساختن جملۀ معلوم:
الف) نهاد جملۀ معلوم را حذف می کنیم.
ب) مفعولِ جملۀ معلوم را در جایگاه نهاد قرار می دهیم.
پ) فعل اصلی جمله را به شکل « بن ماضی + ه/ـه » می نویسیم؛ سپس، از «شدن» فعلی متناسب با شناسه و زمانِ فعل اصلی می آوریم.
توجّه: امروزه، فعل مجهول به كمك مصدر «شدن» ساخته می شود امّا در گذشته، با فعل های دیگری، مانند «آمدن» و «گشتن» نیز ساخته می شد.
اکنون از متن درس، نمونه هایی از فعل مجهول بیابید و معادل امروزی آنها را بنویسید.
فعل های مجهول در متن درس که با فعل های کمکی قدیمی (آمدن، گشتن) ساخته شده اند:
نمونه اول: نبشته آمد. معادل امروزی: نوشته شد.
نمونه دوم: مؤکد گشت. معادل امروزی: تأکید شد.
نمونه سوم: بار داده آید. معادل امروزی: اجازه حضور داده شود.
نمونه چهارم: داده آید. معادل امروزی: داده شود.
نمونه پنجم: گسیل کرده شود. معادل امروزی: روانه شود یا فرستاده شود.
1736019749.png)
