جواب به کار ببندیم صفحه 35 درس 4 فلسفه یازدهم

اعداد و اصول آن‌ها، مادۀ اولیۀ همه موجودات هستند.

• نام فیلسوف: فیثاغورس

• شرح: او و پیروانش (فیثاغوریان) نخستین کسانی بودند که خود را وقف ریاضیات کردند و معتقد بودند اصول ریاضی بر تمام موجودات جهان حاکم است. در نظر آنان، دستگاه آفرینش بر اساس اعداد بنا شده و اعداد همان عناصر اولیۀ همۀ اشیا هستند.

اموری که با هم ضد هستند می‌توانند با یکدیگر جمع شوند.

• نام فیلسوف: هراکلیتوس

• شرح: این نظریه به اصل «وحدت اضداد» مشهور است. هراکلیتوس عقیده داشت که جهان صحنه‌ی رویارویی و جمع شدن اضداد است و گریز از ستیز و تضاد ممکن نیست. به عنوان مثال، یک راه در دامنه‌ی کوه، همزمان هم سربالایی است و هم سرپایینی.

مادۀ اولیۀ همه‌چیز آب است.

• نام فیلسوف: تالس

• شرح: او که به دنبال یافتن مبدأ تغییرات جهان بود، مشاهدات طبیعی خود را اساس قرار داد. او می‌دید که آب با حرارت به بخار و با سرما به یخ تبدیل می‌شود و با بارش آن گیاهان می‌رویند؛ بنابراین نتیجه گرفت که تمام موجودات در نهایت شکلِ تغییریافته‌ای از عنصرِ «آب» هستند.

همه‌چیز در جهان در تغییر و دگرگونی است و هیچ‌چیز ثابتی وجود ندارد.

• نام فیلسوف: هراکلیتوس

• شرح: این دومین اندیشۀ مشهور او درباره «تغییر و سیلان دائمی» است. او دگرگونی را قانون بی‌چون‌وچرای کائنات می‌دانست و جمله‌ی معروف «نمی‌توان در یک رودخانه دو بار شنا کرد» برخاسته از همین دیدگاه است که همه‌چیز پیوسته در حال شدن و عبور است.

در جهان هستی دگرگونی وجود ندارد و همه‌چیز ثابت و واحد است.

• نام فیلسوف: پارمنیدس

• شرح: او دقیقاً در نقطۀ مقابل هراکلیتوس قرار داشت و معتقد بود هستی یک واقعیتِ جاودان، فناناپذیر و بدون حرکت است. او استدلال می‌کرد که چون «نیستی» راهی به واقعیت ندارد، پس پیدایشِ پدیده‌های جدید غیرممکن است و تغییراتی که با حواس ظاهری می‌بینیم، صرفاً خطای دید ما از لایۀ سطحی جهان است و حقیقت باطنیِ هستی با عقل درک می‌شود که ثابت است.