جواب به کار ببندیم صفحه 67 درس 8 فلسفه دوازدهم

عامل اصلی این توجه، قرآن کریم و سخنان پیامبر اکرم (ص) و ائمه اطهار (ع) بود. دعوت مستمر قرآن و معصومین به تفکر و خردورزی سبب شد که عقل در فرهنگ عمومی مسلمانان جایگاه بسیار ممتاز و ویژه‌ای پیدا کند و همواره از آن تجلیل شود.

مخالفت با عقل در جهان اسلام کمتر به صورت مستقیم بود، بلکه بیشتر در دو قالب زیر صورت می‌گرفت: ۱) محدود کردن دایره اعتبار و کارآمدی عقل در عین پذیرش آن. ۲) مخالفت با فلسفه و منطق به بهانه یونانی و غیراسلامی بودن آن‌ها. دلیل این مخالفت‌ها این بود که این جریان‌ها می‌پنداشتند روش‌های عقلی در مسائل دینی کاربردی ندارند و استفاده از عقل در این حوزه‌ها موجب خطا و آسیب رساندن به دین می‌شود.  

 تفاوت اساسی در این است که رهبران اولیه کلیسا، دخالت عقل و چون‌وچرا کردن را عامل تضعیف ایمان می‌دانستند و معتقد بودند ایمان قوی از آنِ کسی است که در برابر عقل بایستد (تا جایی که برخی عقل را امری شیطانی می‌پنداشتند). اما فیلسوفان مسلمان معتقدند ایمانی ارزشمند است که پشتوانه عقلی داشته باشد؛ آن‌ها نه تنها عقل را در تضاد با دین نمی‌بینند، بلکه آن را بهترین ابزار برای تفکر در آیات و روایات و فهم معارف دینی می‌دانند.

زیرا فیلسوفان مسلمان با اینکه استدلال عقلی را اساس پذیرش هر اعتقادی می‌دانستند، اما راه کسب معرفت را صرفاً به عقل محدود نکردند. آن‌ها «حس و تجربه» و همچنین «شهود» را نیز به عنوان ابزارهای معتبر شناخت پذیرفتند و معتقد بودند استدلال عقلی، تجربه، شهود و وحی همگی ما را به یک حقیقت واحد می‌رسانند و تأییدکننده یکدیگرند؛ به همین دلیل نیازی به ایجاد دو گروه متضاد و انحصاریِ عقل‌گرا و تجربه‌گرا نبود.