
نمودار مراحل گسترش فرهنگ اسلامی:
عصر نبوی: دعوت به اسلام در برابر فرهنگ جاهلی، تشکیل حکومت اسلامی و از بین بردن موانع سیاسی پیش روی اسلام در شبهجزیرۀ عربستان.
دوران خلافت: بازگشت برخی هنجارهای قومی و جاهلی در ساختار قدرت، اما عبور عقاید جهانی اسلام از مرزها و هضم گروههای مهاجم در فرهنگ اسلامی.
دوران استعمار: سلطۀ سیاسی و نظامی دولتهای غربی بر جوامع اسلامی، پیوند قدرت حاکمان محلی با استعمارگران و شکلگیری استبداد استعماری برای حذف مظاهر فرهنگ اسلام.
عصر بیداری: شکلگیری مقاومت در برابر سلطۀ غرب با تکیه بر فرهنگ اسلامی، بیداری نخبگان و بازگشت امت اسلامی به هویت الهی خود (با محوریت انقلاب اسلامی ایران).