در درس گذشته با استعمار غربی و صورت های مختلف آن آشنا شدید. فرهنگ اسلامی و استعمار غربی چگونه با هم مواجه شدند؟ استعمار غربی چه تاثیری بر فرهنگ اسلامی گذاشت و در فرهنگ اسلامی با استعمار غربی چه برخوردی داشت؟
تقابل و مواجهۀ این دو فرهنگ را میتوان در دو دورۀ متمایز بررسی کرد:
تأثیر استعمار غربی بر جوامع اسلامی (دورۀ استعمار): دولتهای استعماری غرب با استفاده از قدرت نظامی و صنعتی خود، سیاستمداران جوامع اسلامی را مغلوب کرده و این جوامع را تحت سلطۀ سیاسی خود درآوردند. در این دوره، قدرت حاکمان داخلی با استعمارگران پیوند خورد و «استبداد قومی» به «استبداد استعماری» تبدیل شد. بزرگترین تأثیر و آسیب این بود که استبداد استعماری برای تأمین منافع اقتصادی و فرهنگیِ غرب، چارهای جز سرکوب و حذف مظاهر فرهنگ اسلامی نداشت.
برخورد فرهنگ اسلامی با استعمار (عصر بیداری اسلامی): فرهنگ اسلامی در برابر این هجوم منفعل نماند. در جهان اسلام مقاومتهایی شکل گرفت که ریشه در آموزههای اصیل اسلامی داشت و متفکران مسلمان خطر سلطۀ غرب و فراموشی هویت دینی را به مردم گوشزد کردند. سرانجام، امت اسلامی با الهام از انقلاب اسلامی ایران (که نقطۀ عطفی در این مسیر بود)، به هویت الهی خود بازگشت و مرحلۀ جدیدی از مقاومت و گسترش فرهنگ جهانی اسلام را در برابر استعمار آغاز کرد.