شاه کلید نکات
شاه کلید سوال
اگر در فرایند تشکیل نفت خام، فشار و دما از حد مورد نیاز برای تشکیل نفت، بیشتر یا کمتر شود، چه اتفاقی رخ می دهد؟
اگر دما و فشار از حد مطلوب خارج شوند، این اتفاقات رخ میدهد:
۱ اگر فشار و دما کمتر از حد نیاز باشد:
فرایند «پختن» مواد آلی (بقایای پلانکتونها) در سنگ منشأ به درستی انجام نمیشود. در این حالت:
الف بمواد آلی به طور کامل به هیدروکربنهای مایع (نفت) تبدیل نمیشوند.
ب این مواد به صورت نارس و نیمهکاره (مادهای به نام کروژن) در سنگ منشأ باقی میمانند و ذخیرهٔ نفتی قابل توجهی تشکیل نمیشود.
۲ اگر فشار و دما بیشتر از حد نیاز باشد:
این حالت «فوق پختگی» نامیده میشود. اگر دما و فشار (بهویژه دما) از محدودهٔ تشکیل نفت فراتر رود:
الف مولکولهای هیدروکربنی سنگین و پیچیدهای که نفت مایع را تشکیل میدهند، «میشکنند»
ب نفت مایع به هیدروکربنهای سبکتر و کوچکتر، یعنی گاز طبیعی (عمدتاً متان) تبدیل میشود.
پ اگر دما باز هم افزایش یابد، حتی گاز طبیعی نیز ناپایدار شده و در نهایت ممکن است تجزیه شود و تنها کربن (به شکل گرافیت) باقی بماند.
بنابراین، برای تشکیل نفت، سنگ منشأ باید در یک «پنجرهٔ دمایی» مشخص (که به آن پنجرهٔ نفت میگویند) قرار گیرد؛ نه خیلی سرد و نه خیلی داغ.
1736019749.png)
