1 این نظر دیوید هیوم را با دیدگاه وی در معرفتشناسی تطبیق دهید و ببینید که آن دیدگاه چه تأثیری بر نظر وی دربارۀ خدا گذاشته است؟
دیدگاه معرفتشناختی دیوید هیوم مبتنی بر «تجربهگرایی» است؛ به این معنا که او راه رسیدن به شناخت و معرفت معتبر را تنها محدود به دایره حس و تجربه میداند. این دیدگاه باعث شد تا او در حوزه خداشناسی نیز دچار انحصار و محدودیت شود؛ زیرا خداوند یک وجود غیرمادی و مجرد است که با حواس ظاهری قابل درک و تجربه نیست. بنابراین، تکیه انحصاری هیوم بر تجربه باعث شد تا او ارزش استدلالهای ناب عقلی را نادیده بگیرد و اثبات قطعی وجود خداوند را خارج از توانایی و محدوده شناخت انسان قلمداد کند.
2 آیا واقعاً این سخن هیوم که «مهمترین برهان فیلسوفان الهی، برهان نظم است» درست است؟
خیر، این سخن هیوم نادرست است. اگرچه برهان نظم به دلیل سادگی و تکیه بر شواهد تجربی برای عموم مردم بسیار آشنا و قابل فهم است، اما در میان فیلسوفان الهی (بهویژه در فلسفه اسلامی)، مهمترین و استوارترین استدلالها، براهین کاملاً عقلی و متافیزیکی هستند. به عنوان مثال، فیلسوفانی مانند فارابی و ابنسینا بنیادیترین برهانهای خود (مانند برهان «وجوب و امکان» و اثبات «علتالعلل») را بر پایه استدلالهای محض عقلی بنا کردهاند که برای اثبات مبدأ هستی، هیچگونه وابستگی به شواهد متغیر تجربی و حسی ندارند.