جواب قسمت پایانی درس صفحه 70 درس 6 جامعه شناسی دوازدهم

قواعد اجتماعی

ساختار اجتماعی

نظام اجتماعی

جامعه‌شناسی تبیینی

هم‌تغییری

روش‌های کمّی

قدرت اجتماعی زمانی پدید می‌آید که انسان بتواند برای رسیدن به اهداف خود، بر اراده دیگران تأثیر بگذارد و فعالیت آن‌ها را به خدمت بگیرد.

تبعیت و پیروی دیگران از قدرت می‌تواند از روی ترس و اجبار (با کراهت) یا از روی میل و اراده درونی (با رضایت) باشد. قدرتی که با رضایت افراد همراه باشد، قدرت «مقبول» است.

اگر قدرت علاوه بر داشتن مقبولیت، بر اساس ارزش‌ها و قوانین حق و صحیح اعمال شود، دارای «مشروعیت حقیقی» است.

روش‌های اعمال قدرت متفاوت است؛ قدرت می‌تواند به صورت «سخت» (با استفاده از زور، تهدید و ابزارهای نظامی) یا به صورت «نرم» (از طریق آموزش، رسانه‌ها و نفوذ در باورها) اعمال شود.

هرگاه قدرت برای رسیدن به هدفی معین سازمان یابد، «سیاست» شکل می‌گیرد و مجموعه نهادها و سازوکارهایی که سیاست‌های جامعه را اجرا می‌کنند، «نظام سیاسی» نامیده می‌شوند.

نظام‌های سیاسی برای تحقق ارزش‌هایی مانند استقلال، آزادی و عدالت تلاش می‌کنند. برای ارزیابی عملکرد این نظام‌ها و تشخیص درستی یا نادرستی اهدافشان، به «داوری علمی و عقلی» نیاز است تا جامعه دچار نسبی‌گرایی و تسلط صاحبان ثروت و قدرت نشود.

در این درس آموختیم که «قدرت اجتماعی» زمانی شکل می‌گیرد که انسان برای رسیدن به اهداف خود، بتواند بر اراده و کنش دیگران تأثیر بگذارد و فعالیت آن‌ها را به خدمت بگیرد.

یاد گرفتیم که پیروی از قدرت می‌تواند از روی ترس و اجبار (با کراهت) یا از روی میل و اراده درونی (با رضایت) باشد؛ قدرتی که با رضایت افراد همراه باشد، قدرت «مقبول» نامیده می‌شود.

فهمیدیم قدرتی که علاوه بر داشتن مقبولیت مردمی، بر اساس قوانین صحیح و ارزش‌های حق اعمال شود، دارای «مشروعیت حقیقی» است.

با شیوه‌های مختلف اعمال قدرت آشنا شدیم و دانستیم که قدرت می‌تواند به صورت «سخت» (با استفاده از زور، تهدید و ابزارهای نظامی) یا به صورت «نرم» (از طریق آموزش، رسانه‌ها و نفوذ در باورها) اعمال شود.

آموختیم که هرگاه قدرت برای رسیدن به هدفی معین سازمان یابد، «سیاست» پدید می‌آید و به مجموعه نهادها و سازوکارهایی که سیاست‌های یک جامعه را اجرا می‌کنند، «نظام سیاسی» می‌گویند.

در نهایت متوجه شدیم که جوامع برای ارزیابی عملکرد نظام‌های سیاسی و تشخیص درستی یا نادرستی ارزش‌هایی مانند آزادی و عدالت، به داوری علمی و عقلی نیاز دارند تا سرنوشت جامعه به دست صاحبان ثروت و زور نیفتد