اِقرَأ النَّصَّ التّاليَ، وَ عيِّنْ ترجَمَةَ الکَلِماتِ الحَمْراءِ؛ ثُمَّ أجِبْ عنِ الْأسْئِلةِ.
اَلکِتابُ الوْاحِدُ وَ الثَّلاثونَ مِنْ نَهْج البَلاغَةِ
مِنْ وَصيَّةِ الْإمامِ عَليٍّ لِابْنِهِ الْإمامِ الْحَسَنِ (ع)
يا بُنَيَّ، اِجْعَلْ نَفْسَكَ ميزاناً فيما بَيْنَكَ وَ بَيْنَ غَيْرکَ؛ فَأحبِب لِغَيْرِكَ ما تُحِبُّ لِنَفسِكَ؛ وَ اكرَه لَهُ ما تَكْرَهُ لَها؛ وَ لا تَظْلِمْ كَما لا تُحِبُّ أن تُظلَمَ؛
نامۀ سی و يکم نهج البلاغه، از سفارش امام علی به پسرش امام حسن
پسرِ دلبندم، خودت را ميان خويشتن و ديگرى [همچو] ترازويی قرار بده؛ پس آنچه را براى خودت دوست مى دارى براى غير خودت [نيز] دوست بدار؛ و برايش ناپسند بدار آنچه را برای خودت ناپسند می داری؛ و ستم مكن، چنانكه دوست ندارى ستمدیده شوی؛
وَ أحسِن کَما تُحِبُّ أنْ يُحْسَنَ إلَیْكَ؛ وَ استَقْبَحِ مِنْ نَفْسِكَ ما تَسْتَقْبِحُهُ مِنْ غَيْرِكَ؛ ... وَ لا تَقُلْ ما لا تُحِبُّ أن یُقالَ لَکَ.
و نيكى كن، چنانكه دوست مى دارى به تو نيكى شود؛ و آنچه را برای غير خودت زشت مى دارى براى خودت [هم] زشت بدار؛ ... و چيزی را که دوست نداری برای تو گفته شود [در حقّ ديگران] مگو.
1 ما هوَ المَحَلُّ الْإعرابيُّ لِـ «نَفْس» في «نَفْسَكَ» وَ «نفْسِكَ»؟
2 ما هوَ نَوْعُ فِعْلِ «تَکْرَهُ» وَ صيغَتُهُ؟.
3 أَ کَلِمَةُ «ميزاناً» مَعرِفَةٌ أَمْ نَکِرَةٌ؟
4 أ لازِمٌ فعْلُ «لا تَقُلْ» أمْ مُتَعَدٍّ؟
5 مِنْ أيَّ بابٍ فعْلُ «أحْسِنْ»؟
6 اُذْکُرْ فِعْلَينِ لِلْأَمْرِ:
متن زیر را بخوانید و ترجمه کلمات قرمز رنگ مشخص کنید؛ سپس به پرسش ها پاسخ دهید.
ميزاناً: ترازو
تُحِبُّ: دوست می داری
اكرَه: ناپسند بدار
تُظلَمَ: ستم دیده شوی
کَما: چنانکه
استَقْبَحِ: زشت بدار
1 نقش (محل اعرابی) «نَفسَ» در «نَفسَکَ» وَ «نَفسِکَ» چیست؟
«نَفسَکَ»: مفعول
«نَفسِکَ»: مجرور به حرف جرّ
2 نوع فعل «تَکرَهُ» و صیغه اش چیست؟
مضارع؛ للمخاطب
3 واژه «میزاناً» شناس است یا ناشناس؟
نَکرَه
4 فعل «لا تَقُل» لازم است یا متعدی؟
مُتَعَدٍّ
5 فعل «أحسِن» از چه بابی است؟
باب إفعال
6 دو فعل امر یاد کن.
إجعَلْ؛ إکرَهْ