شاه کلید نکات
شاه کلید سوال
آیا تاکنون دیده یا شنیده اید که ورزشکاران به ویژه دوچرخه سواران و دوندگان پس از تمرین یا مسابقه، نوشیدنی های ویژه ای مصرف می کنند؟ آیا می دانید هر یک از این نوشیدنی ها حاوی چه موادی است؟ چرا نوشیدن این نوع مایع ها به ورزشکاران توصیه می شود؟
بله، مصرف نوشیدنیهای ورزشی (Sports Drinks) برای ورزشکاران حرفهای یک ضرورت است. این نوشیدنیها بر خلاف آب معمولی که فقط رفع تشنگی میکند، برای جایگزینی سریع ترکیبات از دست رفته طراحی شدهاند.
در اینجا به بررسی محتویات و دلایل مصرف آنها میپردازیم:
هر نوشیدنی ورزشی معمولاً حاوی مواد زیر است:
۱ آب: برای جبران کمآبی بدن (دهیدراتاسیون).
2 الکترولیتها (مانند سدیم، پتاسیم، منیزیم): این املاح معدنی در اثر تعریق شدید از بدن دفع میشوند و نقش حیاتی در انقباض عضلات و انتقال پیامهای عصبی دارند.
3 کربوهیدراتها (مانند قندها یا گلوکز): برای تأمین فوری انرژی عضلات و حفظ سطح قند خون.
دلیل توصیه مصرف این مایعها به ورزشکاران:
جبران الکترولیتها: تعریق زیاد باعث دفع املاح میشود. اگر ورزشکار فقط آب خالص بنوشد، تعادل الکترولیتی خون به هم میخورد (رقیق شدن خون) که میتواند باعث گرفتگی عضلانی و کاهش عملکرد شود. الکترولیتها به بدن کمک میکنند آب را بهتر جذب و در بافتها نگه دارد.
تأمین انرژی سریع: دوندگان و دوچرخهسواران در طول مسابقات طولانی، ذخایر گلیکوژن (قند ذخیرهشده در عضلات) خود را مصرف میکنند. کربوهیدرات موجود در این نوشیدنیها، سوخت سریع در دسترس برای عضلات فراهم میکند تا از خستگی مفرط جلوگیری شود.
جذب سریعتر: فرمولاسیون این نوشیدنیها به گونهای است که سرعت تخلیه معده و جذب مایعات در روده را نسبت به آب معمولی افزایش میدهد، بنابراین بدن سریعتر به حالت تعادل بازمیگردد.
نکته علمی
این نوشیدنیها معمولاً از نوع ایزوتونیک (Isotonic) هستند؛ یعنی غلظت نمک و قند آنها مشابه مایعات بدن است. این ویژگی باعث میشود فشار اسمزی ایجاد شده، خنثی باشد و آب به سرعت از روده به جریان خون منتقل شود.
بدن ما سامانۀ پیچیده و متعادلی از یاخته ها، بافت ها و مایعاتی است که در هر لحظه با نظمی باور نکردنی، پیام های عصبی، احساسات و حرکات ما را کنترل می کنند. این هنگامی رخ می دهد که محیط شیمیایی مناسبی برای ایجاد و برقراری جریان الکتریکی فراهم شود؛ محیطی که یک محلول آبی محتوی یون های \(N{a^ + }\,,\,{K^ + }\,,\,C{l^ - }\) و ... است.
پس از انجام یک فعالیت بدنی سنگین یا پس از مدتی دویدن، احساس خستگی به دلیل کاهش چشمگیر این یون ها در مایع های بدن است. از این رو نوشیدن محلول هایی حاوی این یون ها ضروری است. (شکل 23).
یکی از مهم ترین یون ها در مایع های بدن، یون پتاسیم \(({K^ + })\) است. نیاز روزانه بدن هر فرد بالغ به یون پتاسیم دو برابر یون سدیم است. از آنجا که بیشتر مواد غذایی حاوی یون پتاسیم \(({K^ + })\) برای تنظیم و عملکرد مناسب دستگاه عصبی بسیار ضروری است به طوری که انتقال پیام های عصبی بدون وجود این یون، امکان پذیر نیست. درواقع، اختلال در حرکت این یون مانع از انتقال پیام های عصبی و گاهی در موارد شدید منجر به مرگ می شود.
1736019749.png)
