شاه کلید نکات
شاه کلید سوال
اگر در یک محیط کشسان، ارتعاشی به وجود آید که باعث به وجود آمدن ارتعاش های پی در پی شود، یک موج مکانیکی همانند امواج زمین لرزه ایجاد می گردد. به برآمدگی های موج، قله و به فرورفتگی های آن، قعر موج گفته می شود. نصف فاصله قائم قله تا قعر، دامنه موج (A) نامیده می شود. در مورد دامنه موج (A) در امواج لرزه ای و اهمیت آن در لرزه نگاشت ها مطالبی جمع آوری کنید.
بر اساس اطلاعات موجود در ادامهی همین فصل، میتوانیم اهمیت دامنه موج را در لرزهنگاشتها به این صورت جمعبندی کنیم:
۱ ارتباط مستقیم با انرژی زمینلرزه:
هرچه انرژی آزاد شده در کانون زمینلرزه بیشتر باشد، ارتعاشات ناشی از آن شدیدتر است و در نتیجه، دامنه نوسانات امواج (A) که روی لرزهنگاشت ثبت میشود، بزرگتر خواهد بود.
۲ محاسبه بزرگی (بزرگا) و مقیاس ریشتر:
مهمترین کاربرد دامنه موج در لرزهنگاشت، تعیین بزرگی زلزله است. مقیاس معروف ریشتر (ML) مستقیماً بر اساس دامنه موج تعریف میشود:
ریشتر در واقع لگاریتم بزرگترین دامنه موجی (برحسب میکرون) است که در فاصله ۱۰۰ کیلومتری از مرکز سطحی زمینلرزه، توسط یک لرزهنگار استاندارد ثبت شده باشد.
۳ رابطه ریاضی دامنه با بزرگی:
به دلیل لگاریتمی بودن مقیاس ریشتر، رابطه بسیار مهمی بین دامنه موج و عدد بزرگی زلزله وجود دارد:
به ازای هر 1 واحد افزایش در بزرگی زمینلرزه، دامنه امواج 10 برابر میشود (و مقدار انرژی آزاد شده نیز حدود 31/6 برابر افزایش مییابد).
استفاده در سایر مقیاسهای اندازهگیری:
علاوه بر ریشتر، دامنه موج برای محاسبه سایر مقیاسهای بزرگی نیز حیاتی است:
مقیاس امواج درونی :(Mb) با اندازهگیری دامنه امواج درونی (طولی) روی لرزهنگاشت محاسبه میشود.
مقیاس امواج سطحی :(Ms) با اندازهگیری دامنه امواج سطحی ثبت شده به دست میآید.
به طور خلاصه، دامنه موج (A) کلید اصلی خوانش لرزهنگاشتهاست که دانشمندان به کمک آن میفهمند زمینلرزه دقیقاً چقدر بزرگ بوده و چه مقدار انرژی از درون زمین آزاد کرده است.
1736019749.png)
