شاه کلید نکات
شاه کلید سوال
نمودار مقابل، تغییرات سرانه آب تجدیدپذیر و جمعیت کشور در صد سال اخیر را نشان می دهد. نمودار را تفسیر کنید.
تفسیر نمودار: تقاطع بحرانی جمعیت و آب
این نمودار از دو منحنی اصلی تشکیل شده است که باید آنها را در ارتباط با یکدیگر تحلیل کرد:
۱ روند افزایش جمعیت (منحنی قرمز):
محور سمت راست و منحنی قرمز رنگ نشاندهنده تغییرات جمعیت ایران است. همانطور که میبینید، جمعیت کشور از حدود ۱۰ میلیون نفر در سال ۱۳۰۰ با یک شیب تند (بهویژه از سال ۱۳۴۰ به بعد) افزایش یافته و در سال ۱۴۰۰ به بیش از ۸۰ میلیون نفر رسیده است.
۲ روند کاهش سرانه آب تجدیدپذیر (منحنی آبی):
محور سمت چپ و منحنی آبی رنگ میزان «سرانه آب تجدیدپذیر» (سهم هر فرد از آبهای تجدیدپذیر در یک سال) را نشان میدهد. این میزان از ۱۳۰۰۰ مترمکعب به ازای هر نفر در سال ۱۳۰۰، سقوط شدیدی داشته و در سال ۱۴۰۰ به حدود ۸۰۰ مترمکعب رسیده است.
تحلیل علمی و علت این پدیده (رابطه ریاضی)
دلیل این افت شدید در منحنی آبی، به فرمول محاسبه سرانه آب برمیگردد:
صورت کسر (حجم کل آب): میزان بارشها و آبهای تجدیدپذیر کشور در طول این صد سال تقریباً ثابت بوده (و حتی در دهههای اخیر به دلیل تغییرات اقلیمی و خشکسالی تا حدودی کاهش یافته است).
مخرج کسر (جمعیت): مخرج کسر در این بازه زمانی هشت برابر شده است!
نتیجهگیری
وقتی مخرج یک کسر به شدت بزرگ شود در حالی که صورت آن ثابت است، حاصل کسر به شدت کوچک میشود. به همین دلیل سهم آبی هر ایرانی از ۱۳۰۰۰ مترمکعب به ۸۰۰ مترمکعب افت کرده است.
پیامدها و هشدار نمودار:
رسیدن سرانه آب به زیر ۱۰۰۰ مترمکعب در سال، در استانداردهای جهانی به معنای ورود به مرحله «تنش آبی شدید» یا «بحران آب» است.
1736019749.png)
