۱ نقش ائمهی معصومین پس از پیامبراکرم (ص)، در تبیین مسائل جدید و سازگار نمودن معارف اسلامی و فرهنگ دینی، با شرایط و اقتضائات زمان، چگونه بوده است؟
نقش ائمه معصومین (ع) مبتنی بر حفظ پویایی فرهنگ اسلامی و متناسب با رویکرد تعامل آگاهانه بوده است. آنها با تکیه بر لایههای بنیادین فرهنگ دینی (یعنی عقاید و ارزشهای توحیدی)، تلاش کردند تا در مواجهه با دگرگونیها و مسائل جدید، هنجارها و معارف را به گونهای تبیین کنند که جامعه اسلامی ضمن حفظ اصالت، مبانی و هویت فرهنگی خویش، بتواند به درستی با شرایط و اقتضائات زمانه سازگار شود و به حیات خود ادامه دهد.
2 در دورهی طلایی تمدن اسلامی (قرن چهارم و پنجم هجری) واکنش مسلمانان در مواجهه با فرهنگ یونان و روم چگونه بوده است؟
واکنش مسلمانان در این دوره، نمونه بارزی از «پذیرش و تعامل آگاهانه» با فرهنگهای دیگر است. مسلمانان با تکیه بر «خودباوری فرهنگی» و اعتقاد به ارزشهای خویش، در مواجهه با فرهنگ یونان و روم دچار خودباختگی نشدند؛ بلکه با برخوردی فعال و هوشمندانه، به «پالایش» دستاوردهای علمی و فرهنگی آنان پرداختند و از یافتهها و تجربیات مفید آنها برای ارتقا، پویایی و غنای تمدن اسلامی استفاده کردند.