به این مثال توجه کنید: مریم 5 ساله است. مادرش یک کیک خوشمزه برای او و برادرش پخته و آن را در یخچال قرار داده است. مریم، علاوه بر سهم خودش، سهم برادرش را هم می خورد، آیا کار مریم اخلاقی است؟ چرا؟
خیر، خودِ این عمل (خوردن سهم فردی دیگر) رفتار درستی نیست؛ اما از دیدگاه روانشناسی رشد، مریم در قبال این رفتار «مسئول» شناخته نمیشود. چرا؟
دلیل روانشناختی این موضوع آن است که کودکان خردسال (مانند مریم ۵ ساله) در ابتدای مسیر رشد، هنوز هیچ تصور و درک روشنی از مفاهیمِ انتزاعیِ «کار خوب» و «کار بد» ندارند. رشدِ درک اخلاقی یک فرایند بسیار تدریجی و پیچیده است که به مرور زمان شکل میگیرد. مریم در این سن صرفاً بر اساس خواستهها و نیازهای درونیِ لحظهای خود (خوردن یک کیک خوشمزه) عمل میکند و هنوز قوانین اجتماعی، حقوق دیگران و اصول عرفی در ذهن او شکل نگرفته است. به همین دلیل، اگرچه عمل او پیامدِ غیراخلاقی دارد، اما چون بر پایهی آگاهی و درکِ اخلاقی انجام نشده است، نمیتوان او را از نظر اخلاقی مقصر دانست یا مانند یک بزرگسال قضاوت کرد.