چرا کودکان تحت تأثیر ویژگی ظاهری اشیا قرار میگیرند؟
تصور کنید میخواهیم یک چهارم لیتر شیر را در دو لیوان با حجم مساوی بریزیم. یکی از لیوانها بلند و باریک است و دیگری پهن و کوتاه. شیر را به مقدار مساوی در هر دو لیوان میریزیم و مقابل کودک ۴ یا ۵ ساله قرار میدهیم و از او میخواهیم یکی را انتخاب کند. به نظر شما کدام لیوان را ترجیح میدهد؟ چرا؟ این آزمایش را در طول هفته با بچههای کوچکتر انجام دهید و مشاهدههای خود را در کلاس مطرح نمایید.»
کدام لیوان را ترجیح میدهد؟
کودک ۴ یا ۵ ساله قطعاً لیوان بلند و باریک را انتخاب میکند.
چرا؟ همانطور که در سؤال قبلی هم اشاره کردیم، در این سن، سیستم شناختی کودک بر اساس «پردازش ادراکی» کار میکند. یعنی کودک منحصراً تحت تأثیر ویژگیهای ظاهری و حسیِ محرک قرار میگیرد. در این آزمایش، چون سطح شیر در لیوانِ بلندتر، بالاتر میآید، چشمِ کودک فقط همان «ارتفاع بیشتر» را میبیند. کودک در این سن هنوز توانایی این را ندارد که دو بُعد مختلف (یعنی هم ارتفاع و هم پهنای لیوان) را همزمان در ذهن خود ترکیب و پردازش کند تا متوجه شود که مقدار شیر ثابت مانده است.
(💡نکته آموزشی برای کلاس: در روانشناسی رشد، به این ناتوانی در درک ثابت ماندن مقدار ماده در صورت تغییر شکلِ ظرف، عدم درکِ «قانون نگهداری ذهنی» میگویند که یکی از ویژگیهای بارز پردازش ادراکی در کودکان پیشدبستانی است.)