تو کز سرای طبیعت نمیروی بیرون
کجا به کوی طریقت گذر توانی کرد
فرض کنیم تعداد دکمه های یک رایانه 50 عدد باشد و کودکی که خواندن و نوشتن نمی داند، به صورت تصادفی شروع به تایپ کردن کند. چقدر احتمال دارد که یک کلمه مانند «طبیعت» را تایپ کند؟
از آنجایی که رایانه 50 دکمه دارد احتمال انتخاب هر حرف مانند «ط» برابر است با
چون این کلمه 5 حرف دارد احتمال تایپ آن برابر است با:
150×150×150×150×150=1505
الف اگر همین کودک بخواهد بیت بالا را به طور تصادفی تایپ کند احتمال آن چقدر است؟ این عدد چقدر کوچک است؟
ب حال اگر شعری که این بیت در آن قرار دارد بخواهیم تصادفی تایپ کنیم احتمال آن چقدر می شود؟
پ اگر کسی به شما بگوید به طور تصادفی کودکی کتاب حافظ را تایپ کرد شما باور می کنید؟
ت طبیعتی که در اطراف ما است بسیار پیچیده تر از شعر حافظ است، آیا می توان پذیرفت که به طور تصادفی به وجود آمده است؟
الف این بیت شعر دارای 48 حرف می باشد؛ بنابراین احتمال آن می شود:
150×150⋯×150=15048
این عدد خیلی نزدیک به صفر است:
15048≃2/82×10−89
ب احتمال تایپ تصادفی کل شعری که این بیت بخشی از آن است: برای کتابی مثل دیوان حافظ که شامل حدود ۵۰,۰۰۰ حرف باشد، احتمال تایپ این شعر بهطور تصادفی برابر خواهد بود با:
150×150⋯×150=15050000
این مقدار تقریباً صفر است و نشاندهندهی پیچیدگی بینهایت بالا برای چنین رخدادی است.
پ خیر؛ باورپذیری تایپ تصادفی یک کتاب کامل، مانند دیوان حافظ با توجه به محاسبات بالا، احتمال تایپ تصادفی دیوان حافظ را در عمل غیرممکن می کند. این موضوع نشان میدهد که چنین اثری نمیتواند نتیجهی تصادف باشد و نیازمند هوش و خلاقیت انسانی است.
ت خیر؛ پیچیدگی طبیعت به مراتب بیشتر از یک شعر یا کتاب است، زیرا شامل میلیاردها مولکول و تعاملات شیمیایی و فیزیکی پیچیده است. احتمال ایجاد تصادفی طبیعت از دیدگاه ریاضی به قدری ناچیز است که فراتر از تصور انسانی است.